อาหารพื้นถิ่นโคราช... กินอย่างไรให้ห่างไกลโรคไต

อาหารพื้นถิ่นโคราช... กินอย่างไรให้ห่างไกลโรคไต
      โคราช หรือจังหวัดนครราชสีมา ไม่ได้มีดีแค่ประตูชุมพลหรือผ้าไหมปักธงชัย แต่อาหารโคราช ยังเป็นเอกลักษณ์ที่ใครได้ลิ้มลองก็ต้องติดใจด้วยรสชาติที่ "จัดจ้าน" และ "เข้มข้น" อย่างไรก็ตาม ภายใต้ความอร่อยระดับตำนานนี้ มักแฝงไปด้วยปริมาณโซเดียมที่สูงลิ่ว ทั้งจากปลาร้า น้ำปลา และเครื่องปรุงรสต่าง ๆ ซึ่งเป็นศัตรูตัวฉกาจของโรคไต หากคุณเป็นคนรักอาหารโคราชและอยากมีสุขภาพไตที่ดีในระยะยาว การรู้จักเลือกกินและปรับสูตรเล็กน้อย คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้คุณอร่อยได้โดยไม่เสี่ยงฟอกไต

เมนูยอดฮิตของโคราช เมนูไหนบ้างที่แฝงไปด้วยโซเดียมและ "ความเค็ม" สูง?

• ผัดหมี่โคราช : ตัวเส้นหมี่ที่ผ่านการแปรรูปมักมีโซเดียมอยู่แล้ว และเมื่อนำมาผัดกับซอสสูตรเข้มข้นที่ประกอบด้วยน้ำปลา น้ำตาลปี๊บ และซีอิ๊ว หากปรุงรสจัดเกินไปจะทำให้โซเดียมพุ่งสูงมาก
• ส้มตำโคราช : จุดเด่นคือการใส่ "ปลาร้า" และ "พริกแห้ง" รสจัดจ้าน ปลาร้าเพียง 1 ช้อนโต๊ะอาจมีโซเดียมสูงถึง 1,300 - 1,500 มิลลิกรัม (เกือบเท่าปริมาณที่ควรได้รับต่อวัน)
• หม่ำเนื้อ/หม่ำหมู : อาหารแปรรูปพื้นถิ่นประเภทนี้ใช้เกลือเป็นส่วนประกอบสำคัญในการถนอมอาหาร ยิ่งเก็บไว้นานความเข้มข้นของโซเดียมยิ่งเพิ่มขึ้น
• แกงอ่อม/แกงเห็ด : แม้จะดูเป็นเมนูผักที่ดีต่อสุขภาพ แต่การใส่ปลาร้าและน้ำปลาเพื่อให้ได้รสนัวแบบอีสานแท้ ๆ มักทำให้ได้รับโซเดียมเกินมาตรฐานโดยไม่รู้ตัว
  

สังเกตสัญญาณเตือนอย่างไร? ว่าร่างกายเริ่ม "รับความเค็ม" จากอาหารมากเกินไปแล้ว

• อาการตัวบวม/หน้าบวม : สังเกตได้ชัดเจนในตอนเช้าหลังตื่นนอน หรือแหวนที่เคยใส่เริ่มคับ เนื่องจากร่างกายกักเก็บน้ำไว้เพื่อละลายความเข้มข้นของโซเดียมในเลือด
• กระหายน้ำผิดปกติ : การกินอาหารรสจัดจะทำให้คอแห้งและต้องการน้ำมากขึ้นอย่างต่อเนื่องเพื่อขับโซเดียมออกทางปัสสาวะ
• ความดันโลหิตสูงขึ้น : โซเดียมที่สูงเกินไปจะทำให้ปริมาตรเลือดเพิ่มขึ้น ส่งผลให้หัวใจทำงานหนักและแรงดันในหลอดเลือดสูงขึ้น ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของโรคไตเรื้อรัง
• ปัสสาวะผิดปกติ : เช่น ปัสสาวะมีฟองมาก (โปรตีนรั่ว) หรือปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืน เป็นสัญญาณว่าหน่วยกรองของไตเริ่มทำงานผิดปกติแล้ว
  

ปรับสไตล์การกินอาหารโคราชอย่างไร ให้ยังคงความ "นัว" แต่ถนอมไต?

• ลดการ "ซด" น้ำแกง : โซเดียมส่วนใหญ่จะละลายอยู่ในน้ำแกงและน้ำปรุงส้มตำ การกินเฉพาะเนื้อและลดการซดน้ำจะช่วยลดปริมาณโซเดียมได้มากกว่า 50%
• สั่งสูตร "ลดเค็ม/ไม่ใส่ผงชูรส" : เวลาสั่งส้มตำหรือผัดหมี่ ให้เน้นย้ำว่า "ไม่ใส่ผงชูรส" และ "ลดน้ำปลา" โดยใช้ความเปรี้ยวจากมะนาวหรือมะขามเปียกมาชูรสแทน
• กินเคียงกับผักสด : อาหารโคราชมักมีผักเคียงมาให้จำนวนมาก โพแทสเซียมในผักสดจะช่วยขับโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกายได้ (ยกเว้นผู้ป่วยโรคไตระยะท้ายที่ต้องจำกัดโพแทสเซียม)
• เลือกซอสปรุงรสโซเดียมต่ำ : หากทำกินเองที่บ้าน ลองเปลี่ยนมาใช้ซีอิ๊วหรือน้ำปลาสูตรลดโซเดียม และลดปริมาณการใช้ปลาร้าลงครึ่งหนึ่งโดยใช้เครื่องเทศสด (ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด) เพิ่มความหอมแทน

เคล็ดลับการฟื้นฟูไตเบื้องต้น สำหรับสายกินรสจัดมาทั้งชีวิต?

• ดื่มน้ำเปล่าสะอาดให้เพียงพอ : ช่วยให้ไตขับของเสียและโซเดียมส่วนเกินได้มีประสิทธิภาพที่สุด (ควรเลี่ยงเครื่องดื่มรสหวานหรือน้ำอัดลม)
• คุมปริมาณโปรตีนให้เหมาะสม : การกินเนื้อสัตว์ปริมาณมากเกินไป (เช่น กินไก่ย่างครั้งละมาก ๆ) จะทำให้ไตต้องทำงานหนักในการกำจัดยูเรีย
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ : ช่วยควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการชะลอการเสื่อมของไต
• ตรวจเช็กสุขภาพประจำปี : โดยเฉพาะการตรวจค่าไต (Creatinine) และค่าการกรองของไต (eGFR) เพื่อตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะแรกที่ยังไม่มีอาการ

แม้จะมีความอร่อยที่เป็นเอกลักษณ์แต่ก็แฝงไปด้วยโซเดียมสูงจากปลาร้าและเครื่องปรุงรส การกินให้ห่างไกลโรคไตทำได้โดยการลดการซดน้ำแกง เลี่ยงอาหารแปรรูปอย่างหม่ำ และปรับพฤติกรรมสั่งอาหารแบบไม่ใส่ผงชูรสพร้อมลดความเค็มลง การหันมาใช้รสเปรี้ยวและความหอมจากสมุนไพรสดแทนความเค็ม จะช่วยให้คุณยังสนุกกับการกินอาหารโคราชได้โดยที่ไม่ต้องแบกรับความเสี่ยงเรื่องไตเสื่อมและความดันโลหิตสูงในระยะยาว


ติดตาม โซเชียลเน็ตเวิร์ก ของเรา